Башта светодиодлар алетлерде ве эсаплайыджыларда индикатор оларакъ къулланылгъан. Сонъра чешит ренктеки светодиодлар светофорларда ве буюк-мейданлы дисплейлерде кенъ къулланылды, бу исе муим икътисадий ве ичтимаий файда кетирди. Меселя, АКъШ-та 12-дюймли къырмызы светофорда ильк оларакъ ярыкъ менбасы оларакъ узун-омюрли, алчакъ эффективликли 140 ваттлыкъ лампочка къулланылгъан, 2000 люмен беяз ярыкъ чыкъарылгъан. Къырмызы фильтрден кечкен сонъ, ярыкънынъ 90% гъайып олды, тек 200 люмен къырмызы ярыкъ къалды. Янъы уйдурылгъан ярыгъында, айны ярыкъ эффективлигини чыкъармакъ ичюн, схема джоюмларынен берабер тек 14 ватт сарф этип, 18 къырмызы светодиод къулланылды.
Автомобиль сигнал ярыкълары диодлы ярыкъ менбалары ичюн даа бир муим къулланув саасыдыр. 1987 сенеси меним мемлекетим автомобильлерге юксек-монтажлы тормоз лампаларыны къойып башлады. Ярыкъдиодларнынъ тез джевап берюв сурьаты (наносание севиеси) себебинден невбеттеки машиналарнынъ айдавджыларына айдав шараитлери акъкъында эртедже хабер бермек мумкюн, бу исе арт-учь чарпышмаларыны эксильте.
Бундан гъайры, диодлы ярыкълар тышкъы къырмызы, ешиль ве кок толу-ренкли дисплейлерде, анахтар брелок-тарзындаки мини-фонарьларда ве дигер мейданларда къулланыла.
Беяз светодиодлар: Умумий ярыкъландырув ичюн беяз ярыкъ менбалары зияде арзу этиле. Беяз светодиодлар 1998 сенеси мувафакъиетли ишлеп чыкъарылды.Бу светодиодлар GaN чип ве иттрий алюминий гранат (YAG) бирликте капсулагъа къойып япыла.
GaN чипи кок ярыкъ чыкъара (λp=465нм, Wd=30нм). Юксек араретлерде синтерленген ЯГ фосфоры олгъан Ce3+-бу мавы ярыкътан къозгъалгъанда сары ярыкъ чыкъара, далгъанынъ энъ юксек узунлыгъы 550 нм ола. Мавы светодиодлы подложка чанакъ-шекилли акс эттириджи бошлукъкъа ерлештириле ве ЯГ иле къарыштырылгъан индже катран къатламынен къаплана, къалынлыгъы тахминен 200-500 нм. Ярыкъдиодлы подложкадан чыкъкъан мавы ярыкънынъ бир къысмы фосфор тарафындан озюне синъдириле, къалгъан мавы ярыкъ исе фосфордан чыкъкъан сары ярыкънен къарышып, беяз ярыкъ пейда ола. InGaN/YAG беяз светодиодлар ичюн ЯГ фосфорынынъ химиявий теркибини денъиштирмек ве фосфор къатламынынъ къалынлыгъыны низамламакъ ёлунен 3500-10000К ренк арарети олгъан чешит тюстеки беяз ярыкъны эльде этмек мумкюн.
джедвельде шимдики вакъытта олгъан беяз светодиодларнынъ чешитлери ве оларнынъ ярыкъ-чыкъарув принциплери берильген. Джедвельде айны вакъытта беяз диодлы ярыкъ менбаларынынъ белли бир чешитлери дёрт люминесцентке таянгъаны косьтериле: учь биринджи тюстеки -сийрек-ер къырмызы, ешиль ве кок люминесцентлер-ве гранат къурулышлы сары люминесцент. Беяз светодиодларны капсулагъа къоймакъ ичюн RGB люминофорлары олгъан органик олмагъан ультрафиолет чиплерини къуллангъан учь-далгъа узунлыгъындаки светодиодларнынъ тиджаретке чыкъарылма шансы оладжагъы беклениле. Лякин бу учь биринджи ренкли фосфорларнынъ парчачыкъларнынъ колеми ве тургъунлыгъы талаплары нисбетен кичиктир, оларнынъ специфик къулланылувы исе даа араштырыла.
Шимдики вакъытта тиджаретте чыкъкъан биринджи махсулат – бу YAG сары люминофорлы кок бир-чипли светодиод, энъ яхшы ярыкъландырув эффективлигине тахминен 25 люмен/ватт ирише. YAG эксериетле Япониянынъ Nichia корпорациясындан кетириле, онынъ фияты 2000 юань/кг этрафында. Экинджи чешити — Япониянынъ Sumitomo Electric Industries ширкети тарафындан ZnSe материал оларакъ къулланылгъан, амма ярыкъландырув эффективлиги даа алчакъ олгъан беяз светодиодлар.
